Denizli’nin Kahramanları

Denizli’nin Kahramanları olan Server Gazi ve Mehmet Gazi, Denizli’nin fatihi iken Müftü Ahmet Hulusi Efendi ise şehrin müdafisidir. Denizli’ye yolunuz düşerse muhakkak ziyaret etmeniz gereken bu zatları gelin yakından kalemimizin yettiğince anlatalım. 

Server Gazi Türbesi

Server Gazi Türbesi, Denizli merkeze araçla yaklaşık 15 dakikalık bir mesafede yer alıyor. Araçla gittiğiniz takdirde aracınızı biraz geride bırakarak dağın yamacından kısa bir doğa yürüyüşü yaparak anıt çınarların yanına, türbeye varıyorsunuz.

Türbenin yanına vardığımda etrafımda bulunan anıt çınarlar gerçekten büyüledi beni. O ulu çınarlara baktıkça Selçuklu’nun kudreti, bu diyarlarda var olmuş buraları bizlere yurt kılmış ecdatlarımız geldi aklıma. Bu atmosferi yaşamanız için mutlaka uğramanızı tavsiye ediyorum.

Türbe, anıt çınarların üzerinde dağ yamacında yer alıyor. Ulaşımı kolay olduğu için rahatlıkla gidip ziyaret edebilirsiniz. Ayrıca türbenin olduğu yerde mescit ve abdesthane mevcut.

Server Gazi Türbesi

Server Gazi Kimdir?

Denizli’nin kahramanları deyince akla ilk gelen kişidir Server Gazi. Peki kim bu bahsettiğimiz Server Gazi?

Server Gazi, Anadolu Selçuklu Sultanı, II. Kılıçarslan oğlu, Attaleia (Antalya) fatihi I. Gıyaseddin Keyhüsrev’in tümen komutanıdır. Doğum tarihi ne yazık ki bilinmemektedir.

Anadolu Selçuklu Devleti’nin yükselmeye başladığı ve fetihlerin sürdüğü dönemde I. Keyhüsrev, Server Gazi ile Mehmet Gazi’yi Laodikeia’nın (Denizli) fethi için görevlendirmiştir. Selçuklular, Laodikeia’yla daha önce Miryakefalon (Yurttutan) muharebesi ile tanımışlardı.

Bu iki yiğit kumandan Doğu Roma ile Kolosiae (Honaz) mevkiinde harbe tutuşmuşlar ve galip gelmişlerdi. Galibiyet sonrasında Selçukiler, atları ile Doğu Roma ordusunu sürmeye başladılar. Selçuklu ordusu Doğu Roma ordusunu bu topraklardan sürerken Roma ordusu kendi birliğini yeniden sağlamış olacak ki yeniden bir harp cereyan etti. Bu ikinci harpte Selçuklu Kumandanı, Uç Beyi Mehmet Gazi şehid düştü. Selçuki ordusu dağılmadan hemen Server Gazi’ye bağlandı ve Doğu Roma kuvvetleri imha edildi. Zafer Selçuklularındı. Zafer İslam’ındı. Bu topraklar bizlere kolay yurt olmadı; ezanlar kolay okunmadı bu topraklarda.

Savaşın sonrasında Server Gazi, harp meydanında sağ kalan bir asker tarafından atılan ok ile şehit düştü. Tekrar yazma gereği duyuyorum. Yaşadığımız yerler bizlere kolay vatan olmadı.

Mehmet Gazi Kimdir?

Mehmet Gazi Türbesi

Denizli’nin Kahramanları dediğimizde aklımıza gelen Server Gazi’nin yanında Mehmet Gazi’yi unutmamak gerekir. Peki kimdir Mehmet Gazi?

Mehmet Gazi, Anadolu Selçuklu Sultanı, II. Kılıçarslan oğlu, Attaleia (Antalya) fatihi I. Gıyaseddin Keyhüsrev’in uç beyidir. Server Gazi gibi Mehmet Gazi’nin de doğum tarihi bilinmemektedir.

Anadolu Selçuklu Devleti zamanında yapılan Mehmet Gazi Türbesi, Denizli İlbadı (İlbade) Mezarlığı’ndadır.

Denizli’nin Kahramanlarının Medfun olduğu İlbadı (İlbade) Mezarlığı

İlbadı Mezarlığından Bir Kare

İlbadı mezarlığı, Denizli vilayetinin Orta Çağ’da yerleşim yeri olarak bilinen Kaleiçi’ne yaklaşık on dakikalık yürüme mesafesi uzaklıktadır. Mezarlık hâkim bir tepeye konumlandırılmış aynı zamanda örme duvar ile sınırlandırılmıştır. Zamanla Denizli’nin içerisinde kalan İlbadı Mezarlığı, haritadan bakıldığında çok büyük bir alan kaplamaktadır.

İlbadı mezarlığının beş tane giriş kapısı vardır. Bu kapılar: İnanç Bey Kapısı, Fatma Yıldız Hanım Kapısı, Bakırlı Kapısı, Mehmet Gazi Kapısı, Ahi Sinan Kapısı

İlbadı Mezarlığı, Türk-İslam tarihi açısından büyük bir önem arz etmektedir. Mezarlığa girdiğinizde Selçukiler, Beylikler, Osmanlılar döneminden mezarlar sizleri karşılıyor. Tarihte yolculuk yapmak diye buna derim. Eğer bir gün yolunuz Denizli’ye düşerse muhakkak uğramanızı tavsiye ediyorum.

İlbadı Mezarlığında; Denizli’nin kahramanları, Türk- İslam tarihine adını yazdırmış ve bizlere buraları maddi, manevi yurt kılmış büyük zatlar yatmakta. Bu zatlar: Mehmet Gazi, Fatma Yıldız Hanım, Derviş Ali Kâhya, Şeyh Şirvani Hazretleri, Müftü Ahmet Hulusi Efendi…

Şimdi Denizli’nin İlbadı Mezarlığında medfun tarihi kişiliklerini yakından tanıyalım.

Derviş Ali Kâhya Kimdir?

Denizli’nin kahramanlarından; gariplerin, fakirlerin yardımcısı olarak bilinen Derviş Ali Kâhya Efendi, Denizli’nin Kayalık mahallesi civarında dergahının var olduğu bilinmektedir. Mezar taşında bulunan kitabesinde 1872 yılında vefat ettiğini öğreniyoruz. Derviş Ali Kahya, İnanç Bey Kapısının yanından sağa doğru ayrılan patikanın sonunda medfundur.

Fatma Yıldız Hanım Kimdir?

Yıldız Bey’in kızı olarak bilinen Fatma Yıldız Hanım, haçlılara karşı girişilen bir muharebede alplerin fütursuzca davranışı üzerine alpleri teşvik için kılıcını çekip yalınkılıç düşmanın üzerine atılmıştır. Bu taarruz sonunda Fatma Yıldız Hanım şehit düşmüştür. Fatma Yıldız Hanım Denizli İlbadı mezarlığında bakırlı kapısı ile Fatma Yıldız Hanım Kapısı arasındaki alanda medfundur.

Şeyh Şirvani Hazretleri Kimdir?

Es-seyyid Şeyh Hacı Ahmed Gıyasi Şirvani Hazretleri, Şirvan Hanlığı’nın (Azerbaycan) Karasubasar Mahalli’nin Zerdab Köyü’nde dünyaya gelmiştir.

Şeyh Şirvani Hazretleri, Miladi 1826-1827 yıllarında Denizli’nin o zamanki beyi olan Tavaslıoğlu Osman Ağa’ nın daveti üzerine bu topraklara gelmiştir. Tavaslıoğlu Osman Ağa, Şirvani Hazretleri’nin isteği üzerine Musa Mahallesi’nde dergâh ve medrese inşa ettirmiştir. (Bu medrese 1920 yılında çıkan bir yangın sonucu harap olmuştur.)  

Bu topraklarda irşad faaliyetlerinde bulunan Nakşibendi tarikat şeyhlerinden olan Şirvani Hazretleri, miladi 1853 yılında vefat etmiştir.

İnanç Bey kapısından girdiğinizde dümdüz patikayı takip edin. Patikanın ileride ayrılan sağ toprak yolun sonundaki türbede Şeyh Şirvani Hazretleri medfundur.

Müftü Ahmet Hulusi Efendi Kimdir?

Müftü Ahmet Hulusi Efendi, miladi 1861 yılında Denizli vilayetinde dünyaya gelmiştir.

İlk öğrenimini Tekeli Bekir Efendi’den almıştır. Geriye kalan Arapça ve Fıkıh gibi İslami dersleri Babası, o zamanki Denizli müftüsü, Osman Efendi’den tahsil etmiştir.

Tarihler 1931 yılını gösterdiğinde milli mücadelede Denizli’nin kahramanlarından olan Müftü Ahmet Hulusi Efendi ebediyete irtihal etmiştir. Kabri, Denizli İlbadı Mezarlığında Mehmet Gazi Türbesinin arkasında kalmaktadır.

Müftü Ahmet Hulusi Efendi’nin Kabri

Ahmet Hulusi Efendi babasının 1918 yılındaki vefatından sonra Denizli müftüsü olmuştu. Çok sancılı günler gören Müftü Ahmet Hulusi Efendi, yurdun Rumlar tarafından işgaline karşı büyük bir direniş başlatmıştır. Batı Anadolu Bölgesinde ilk protesto mitingi yapan, işgale karşı duran Müftü Ahmet Hulusi Efendi, şüphesiz büyük bir zattır.

Burada Müftü Ahmet Hulusi Efendi’den söz etmişken diğer vatansever ecdadımız olan: Ahmet İzzet Efendi (Çal Müftüsü), Ahmet Şükrü Efendi (Sarayköy Müftüsü), Cennet Zade Tahir Efendi (Tavas Müftüsü), Hasan Efendi (Acıpayam Müftüsü), Şeyh Hacı Emin Efendi (Narlıdereli Kemalçi Vaiz), Hoca Eyüp Efendi (Güneyli Kuvay-i Milliyeci) Hepsini rahmetle yad ediyorum.

Hülasa edecek olursak. Denizli’nin Kahramanları adlı yazımı kaleme alma sebebim: Denizli’yi seviyorum. Bu memleket bana birçok açıdan yenilikler sağladı. Binaenaleyh bu şehre vefa göstermek istedim. Umarım hakkını verebilmişimdir. Bu yazımda sizlerle önce Server Gazi Türbesinden başlayarak İlbadı Mezarlığına kadar uzanan bir serüvene çıktık. Buraları sizlere birebir giderek yerinde görerek aktardım. Fotoğraflar bizatihi kendime aittir. Umarım ki sizlere Denizli’nin bu mübarek zatlarını güzel bir şekilde hakkıyla anlatabilmişimdir. Sizlerden iki ricam var. Birincisi yazımı okuyup beğendiyseniz eğer yorumda görüş belirtirseniz çok sevinirim. İkincisi ise bu zatlara bir vefa göstergesi olarak bir Fatiha okursanız çok müteşekkir olurum. Sürç-ü lisan ettiysek affola…

    1. Müzeyyen 1 Ocak 2022
    2. Furkan ZEYBEK 1 Ocak 2022
    3. Bekir KARACA 1 Ocak 2022
    4. İsmail Dinçel 1 Ocak 2022
    5. Hatice ALTUNBAY 1 Ocak 2022
    6. Hanife ESĞİKAN 1 Ocak 2022

    Yorumunu ekle