Arap İsyanı (Ümmet ve Millet)

Puan Ver

Arap İsyanı, Ümmet mi millet mi, ümmetin birliği, ümmetin lideri! Yakın ve görece uzak tarihimizin gündeminden hiç çıkmayan ancak her seferinde tarihsel gerçekliklerin hep dışında dillendirilen o büyük söylemler.

İslam alemindeki her dönem farklı fraksiyonlarla isim ve sahiplik değiştiren fakat hiç bitmeyen ümmetin birliği ve bu birliğin liderliği savları ve söylemlerine gelin biraz da tarihten bakalım isterim. Böylelikle birliğin sahibi ile birlik olmak isteyen ve istemeyenler arasındaki farklılıkları değerlendirmek adına belki bir fikir teatisi oluşturabiliriz.

Çok uzaklara gitmeden yakın tarihimizden örnekler ile ilerleyeceğim bu yazımda, islam aleminin o bitmeyen ümmetin lideri kavgalarına; kavganın asıl sahibi ve kar paydaşı olan İngilizlerin arşivinden alıntılar ile bahsetmenin daha doğru olacağını düşündüm.

Arap İsyanı

İslamiyetin doğumu olan arap yarımadası ile İslam’ın bayrağını 600 yıl imparatorluğu ile taşıyan Osmanlı’nın arasındaki ilişki bu yazımın ana teması. Ve odağı ise Osmanlı’daki arap isyanı.

Neden arap isyanı. Çünkü ümmetin liderliğini ve birliğini yüzyıllar boyunca, 3 kıtada ve 5.200.000  km2 de sağlamış bir imparatorluğun, dolayısıyla ümmetin birliğinin yıkımına en büyük darbeyi bu isyan sağlamıştır.

I.Dünya Savaşı sırasında ve her cephede tüm emperyal güçlere karşı topraklarını korumak için savaşan Osmanlı’ya karşı olan bu arap isyanı 1916 Haziran’ında Şerif Hüseyin Bin Ali tarafından başlatılmıştır.

1865 yılında kurulmaya başlayan milliyetçi arap örgütlerinin sonucu; Şerif Hüseyin’in oğlu Emir Abdullah’ın Kahire’deki İngilizlerle Şubat 1914 ilk haftasında Mısır’da gerçekleşen ve sürekli ilerleme kaydeden görüşmelerden sonra isyana dönüştü.

Düşünün ki Şerif Hüseyin, ingilizlere bu isyan ile elde etmek istediği alanı Mersin ve Adana’dan Musul’a çekilecek hattın güneyindeki tüm topraklar olarak belirtmiştir.

Sonucunu bugün cetvelle çizilmiş olan ve savaşın hiç bitmediği emperyal egemen altındaki ülkeler olarak gördüğümüz bu isyan sırasında yaşananların bazıları İngiliz arşivlerinde ise şu şekildedir.

İlk olarak, İngiliz yazan Robert Lacey’in söylemlerinden bahsedelim. Lacey sözlerinde, Şerif Hüseyin akımının, bir Arap ayaklanmasından çok bir İngiliz-Haşimi komplosu olduğunu ve bir milyon Sterline yaklaşan İngiliz altınlarıyla finanse edildiğini belirtir.

Bununla birlikte Arap isyanında başrolü oynayan o meşhur kahraman Lawrence’ın kayıtlarına bakacak olursak ise; . Lawrence Trablus’dan 5 Nisan 1913’de Bayan Reider’a gönderdiği mektupta şöyle diyordu:

”Türkiye’ye gelince, Türkler aşağı! Ama korkarım ki onlarda hayat değil, yapışkanlık var. Onların kayboluşu, bir zamanlar iyi yönetim yetenekleri olan Araplar için bir fırsat oluşturacak“

Lawrance ile Yapılan Görüşmeler

İngiliz arşivlerinde olan bu yazışmalarda, Arap isyanı sonunda istenilen topraklar için yapılan pazarlıklara da örnek verecek olursak; 29 Temmuz 1917’de Kral Hüseyin Teğmen Lawrence’la görüşürken, hudut sorununa da değiniyor ve şöyle diyordu:

“Önerilirse, Türkleri İstanbul ve Erzurum’a dek kovalayacağız; öyleyse ne diye Beyrut, Halep ve Hail’den söz ediyorsunuz?”

Yine Lawrence, İngiliz Kabinesinin bilgisi için hazırladığı 4 Kasını 1918 tarihli gizli bir andında, savaş patlayınca “İslam’ı bölmeye” ivedilikle gereksinildiği görüşünü açıklıyordu. Ona göre, İngilizler, Arapça konuşan halkların kendi dış yöneticilerine karşı olan memnuniyetsizliklerinden yararlanıyor; Mekke Şerifini bu akımın önderi seçiyorlardı, çünkü onun İslam dünyasını böleceğine; coğrafi durumunun, varlığını sürdürmesine yardımcı olacağına ve Araplar arasındaki önderliğinin aile saygınlığına dayandığını biliyorlardı.

Sonuç olarak bu birkaç arşiv kaydı bile, altında büyük idealar görünen savların, tarihi gerçeklik olmadan aslında hiçbir anlam ifade etmediğini gösterir. Ve tarihi doğru okumak aydınlık geleceğe atılacak bir adımdır.

  • Yanya Saat Kulesi Kim Tarafından Yaptırıldı
    Yanya Saat Kulesi, 19. yüzyılın sonlarında Osmanlı İmparatorluğu döneminde Yunanistan’ın Epir bölgesinde, Yanya şehrinde inşa edilmiş bir saat kulesidir. Bu tarihi yapı, 1899 yılında Yanya Valisi Osman Fevzi Paşa’nın önderliğinde, Sultan II. Abdülhamid’in tahta çıkışının 25. yılı anısına ve onun şerefine Yanya halkının sadakat ve minnettarlık ifadesi olarak hayata geçirilmiştir. Yanya Saat Kulesi Ne Zaman…
  • “Biz Senin Cemaziyelevvelini Biliriz”: Sıradan Bir Cümleden Fazlasını Anlatan Bir Hikaye
    Türkçe deyim ve atasözleri, dilimizin renkli ve zengin yapısını ortaya koyar. “Biz senin cemaziyelevvelini biliriz” deyimi de, derin bir hikayeye sahip olanlardan. Bu hikaye, Osmanlı dönemine, arşivlerin tozlu raflarına ve elbette biraz mizaha uzanıyor. Osmanlı Arşivlerine Bir Yolculuk Osmanlı İmparatorluğu’nda arşivcilik, ciddiye alınan bir işti. Bugünün Google Drive’ı veya Dropbox’ı olmadığı bir dönemde, önemli her…
  • Erbain ve Hamsin Denince Aklınıza Ne Geliyor
    Herkese merhabalar! Bugün, kış mevsiminin en çetin geçen dönemlerini ifade eden “Erbaîn ve Hamsîn”den bahsedeceğiz. Bu terimler, hava durumu tahminlerini yanında bile getirmeyen dedelerimizin ve ninelerimizin zamanından kalma. Yani, akıllı telefonunuzun hava durumu uygulamasına bakmadan önce, bir de bizim makalemize göz atın! Erbaîn (Zemherir) Nedir? Erbaîn, Arapça’da kırk sayısını ifade ediyor ve kışın en soğuk,…
  • İbrahim Hakkı Konyalı: Şehirlerin Sevdalısı
    Merhaba sevgili okurlar! Bugün size İbrahim Hakkı Konyalı, şehirlerin sevdalısı, yani Konya’nın gurur kaynağından bahsedeceğim. Konyalı’nın hayatı, eserleri ve etkileri üzerine keyifli bir yolculuğa çıkacağız. Hazırsanız, bu müthiş ve bir o kadar da ilim dolu hikayeye başlayalım! Kökleri Derinlerde Bir Aile Hikayesi Konya’nın Oğlu İbrahim Hakkı Konyalı, Konya’nın topraklarında, tarih kokan sokaklarında gözlerini dünyaya açtı….
  • Oksidentalizm ne anlama gelmektedir?
    Oksidentalizm, genellikle Doğu’da Batı’yı, yani Avrupa ve Kuzey Amerika’yı anlamlandırma ve yorumlama biçimlerini ifade eder. Oksidentalizm, genellikle Doğu’da Batı’yı, yani Avrupa ve Kuzey Amerika’yı anlamlandırma ve yorumlama biçimlerini ifade eder. Bu terim, Batılı toplumların, değerlerinin ve kurumlarının dışarıdan nasıl algılandığını ve çoğu zaman eleştirel bir bakış açısıyla nasıl tasvir edildiğini kapsar. Oksidentalizm, Oryantalizmin bir nevi…
  • Oryantalizm ne demektir?
    Oryantalizm, Batı dünyasının Doğu’yu, özellikle Orta Doğu ve Asya’yı nasıl algıladığı ve temsil ettiği ile ilgili bir kavramdır. Oryantalizm, Batı dünyasının Doğu’yu, özellikle Orta Doğu ve Asya’yı nasıl algıladığı ve temsil ettiği ile ilgili bir kavramdır. 18. ve 19. yüzyıllarda Avrupa’da popüler olan bu yaklaşım, genellikle Doğu kültürlerini egzotik, mistik ve geri kalmış olarak tasvir…
  • Dikotomi ne anlama gelmektedir?
    Dikotomi, bir bütünün iki zıt veya karşıt parçaya ayrılması anlamına gelir. Dikotomi, bir bütünün iki zıt veya karşıt parçaya ayrılması anlamına gelir. Genellikle, bu iki parça birbirine tamamen zıt veya karşıt özellikler taşır ve bir bütünün tamamlayıcı unsurları olarak düşünülür. Dikotomiyi örneklerle açıklayalım Örneğin, “iyi-kötü”, “doğru-yanlış” gibi kavram çiftleri dikotomik ilişkiler örneğidir. Bu kavram, felsefe,…
  • Musa Ağacı
    Hıdırbey köyü ‘nün ve Musa ağacı ‘nın tarihi oldukça eskiye dayanmaktadır. 1918’e kadar Osmanlı’nın yönetimi altındadır. Daha sonra Osmanlı girdiği savaşları kaybettiği dönemlerde Hatay’ı haliyle Hatay’ın ilçelerini de kaybetmiştir. Osmanlı burayı kaybettikten sonra 1919’dan sonra Fransızların eline geçmiş ve çoğunluğu Ermeni olmakla birlikte birçok insan yaşamıştır, daha sonraları bir kısım halk oradan İskenderun’a, Arsuz bölgesine…
  • Mimar Sinan Kimdir ?
    Mimar Sinan’ın ailesi ve doğum tarihi ile ilgili net bir bilgi bulunmamaktadır. Sinan çocukluğundan beri Türkçe konuşan bir aile çevresinde büyümüştür. Muhtemelen Karamanlı cemaatine mensuptur. Mimar Sinan Yavuz Sultan Selim’in devşirmesidir. Sinan’ın hangi tarihte devşirildiği bilinmemektedir. 22 yaşında İstanbul’a geldiği kabul edilmektedir. Bu durumda 1491 yılından önce doğduğu kabul edilir. Eğitim Hayatı Mimar Sinan’ın eğitim…
  • 802 Mührü İhtiva Eden Mühür Veritabanı Hizmete Sunuldu
    802 Mührü İhtiva Eden “Mühür Veritabanı” Hizmete Sunulmuştur. Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığının Kataloglama Birimi resmi Twitter hesabından yaptığı açıklamada; Katalog biriminin hazırladığı 802 mührü ihtiva eden “Mühür Veritabanı” hizmete sunulmuştur. şeklinde duyurdu. Devam eden açıklamalarda; “Yazma eserlerin muhtelif unsurları hakkında çalışmalar yürüten kurumumuzun müstakil çalışma alanlarından biri de yazma ve matbu eserlerde geçen şahıs,…
  • İbnü’l-Esir: İzzeddin Kimdir?
    İbnü’l-Esir adı, aslen Ceziret İbn Ömer (Mardin /Cizre)’ li üç kardeş tarafından kullanılmıştır. Bu üç kardeşte birer ilim insanıdırlar. En büyük kardeş Mecdüddin, hadis alanında çalışmalar yapmıştır. Ortanca kardeş yani bizim burada bahsedeceğimiz İzzeddin, İslam dünyasının en büyük tarihçileri arasında yer almaktadır. En küçük kardeş olan Ziyaeddin ise edebiyat alanıyla meşgul olmuştur. Bu üç kardeş,…
  • Barbaros Hayreddin Paşa (Hızır Reis) Kimdir?
    Barbaros Hayreddin Paşa ‘nın 1478 tarihinde doğduğu tahmin edilmektedir. Babası Yakub adında bir sipahidir. Dört kardeşin en küçükleridir (Oruç Reis, İshak Reis, İlyas Reis). Asıl adı Hızır (Hızır Reis) olmasına rağmen o Barbaros ve Hayreddin lakablarıyla ün salar. Hızır Reis’e Hayreddin lakabını Osmanlı Sultanı Yavuz Sultan Selim koymuştur. Barbaros adı ise ağabeyi Oruç Reis’e havuç…
  • Ani Harabeleri
    Kars’ın şehir merkezine 48 km mesafede, Türkiye-Ermenistan sınırına yakın Arpaçay kenarında yer alan Ani Harabeleri, yüzyıllardır pek çok uygarlığa beşiklik eden ve çok sayıda savaşa tanıklık eden bir kenttir. Bir zamanlar bölgenin en önemli merkezi olarak nitelendirilen Ani Harabeleri, “1001 Kilise Şehri” olarak da anılıyor. Bugüne kadar 40 kilisenin, şapelin ve anıt mezarın tespit edildiği…
  • Kadir Gecesi yapılacak ibadetler nelerdir? Kadir Gecesi namazı nasıl kılınır?
    Kadir Gecesi yapılacak ibadetler nelerdir? Kadir gecesi namazı nasıl kılınır? Nasıl değerlendirilir? Hangi dualar edilir? Kadir gecesi ne zaman? 2023 Kadir gecesi kaçıncı güne denk gelmektedir? Ramazan ayı içerisinde idrak edilecek Kadir gecesinin hangi güne denk geldiği merak ediliyor. Ramazan ayının son on gününde gizli olduğuna inanılan Kadir Gecesi ne zaman? Kadir gecesinde ne oldu?…
  • Ömer Muhtar Kimdir?
    Libya’da Bir Çöl Aslanı ”Ömer Muhtar” Ömer Muhtar Libya’nın Butnân bölgesinde 1862 yılında dünyaya gelmiştir. İlk eğitimini babası Muhtar’dan aldı.Babasının ölümünden sonra ise kardeşi Muhammed ile birlikte Seyyid Hüseyin el-Garyânî es-Şemsî’nin himayesinde Zenzûr Zaviyesi’nde eğitim gördü. Ardından Cağbûb kasabasında gitti.Burada Mehdi Muhammed b. Muhammed es-Senûsî’nin yanında öğrenimini tamamladı. 1897 yılında Cebelülahdar’daki Ubeyd kabilesine ait Kasûr…
  • Fitre Nedir? Fitre Kimlere Verilir? 2024 Fitre Ne Kadar?
    Fitre nedir? Fitre kimlere verilir? 2024 fitre ne kadar? Fitre ne zaman verilir? Fitre nasıl hesaplanır? Fitrenin hükmü nedir? Sadaka nedir? Sadaka kimlere verilir? Sadaka çeşitleri? Sadaka-i cariye nedir? Sadaka taşı nedir? Fitre Nedir? Fitre lügatte, yaratmak anlamındaki fatr kökünden türeyen fıtr sözcüğü orucu açmak manasında olup Türkçe’de fitre biçiminde kullanılmaktadır. Sadaka-i fıtr ya da…
  • Teravih Ne Anlama Gelmektedir? İlk Teravih Hangi Gün?
    Teravih Ne Anlama Gelmektedir? Teravih Namazı Kaç Rekâttır? Teravih Namazının Hükmü Nedir? Teravih Namazı Evde Kılınabilir mi? Teravih Ne Anlama Gelmektedir? Teravih Namazı Kaç Rekâttır? Teravih Namazının Hükmü Nedir? Teravih Namazı Evde Kılınabilir mi? Ramazan ayına gireceğimiz bu son günlerde merak edilen sorular bunlar. Teravih Namazı Nedir? Teravih,  lügatte ‘’rahatlatmak, dinlendirmek’’ manasına gelen terviha kelimesinden…
  • Ramazan Ayı Nedir?
    Ramazan Ayı Nedir? Ne anlama gelir? Okuyucular bu konuları araştırıyor. Ramazan Ayı, Müslümanların kendi takvimi olan hicri takvimin 9. ayıdır. Bu ayda Müslümanlar, İslam dinin şartlarından olan oruç ve zekat ibadetlerini yerine getirirler. Bu ibadetlerin dışında Müslümanlar, sünnet olan teravih namazlarını eda ederler. Ramazan Ayı, esasında biz Müslümanlara armağan edilmiş on bir ayın sultanıdır. Müslümanlara…
  • Nükleer Enerji Hakkında Bilinmesi Gereken 11 Bilgi
    Nükleer enerji nedir ? Nükleer enerji belli madenlerin atomlarının çekirdekleri kullanılarak elde edilen enerji biçimidir. Nükleer enerji üretmeye yarayan merkezlere ”Nükleer Santral” adı verilir. Nükleer enerji fisyon veya füzyon tepkimelerinin gerçekleşmesi sonucu açığa çıkan enerjidir. Nötron bombardımanına tutulan ağır radyoaktiflerin küçük parçalara ayrılması olayı fisyon, daha hafif maddelerin birleşerek ağır atomlar oluşturma olayı ise füzyon…
  • İlk Oruç Ne Zaman Tutulacak 2024? İlk İftar Hangi Gün?
    İlk oruç ne zaman tutulacak 2024? İlk İftar Hangi Gün? Oruç Kimlere Farzdır? Orucun Farzları Nelerdir? Orucun Sünnetleri Nelerdir? Orucun Faydaları Nelerdir? Orucun Fidyesi Ne Kadar 2024? Orucu Bozan Durumlar Nelerdir? Orucu Bozmayan Durumlar Nelerdir? Orucun Çeşitleri Nelerdir? Oruç Tutmanın Yasak Olduğu Günler? Oruç Ne Zaman Bitiyor? Oruç İle İlgili Ayetler Hangileri? Oruç İle İlgili…
  • Mardin’in Gezilecek Yerleri Tarihi Yerleri
    Mardin’in gezilecek yerleri tarihi yerleri neresidir? Mardin kalesi nerededir? Mardin kalesinin özellikleri nedir? Mardin’de kaç tane medrese var? Mardin’deki tarihi mekanlar nerelerdir? Mardin’in gezilecek yerleri tarihi yerleri neresidir? Mardin kalesinin özellikleri nedir? Mardin’de kaç tane medrese var? Mardin’deki tarihi mekanlar nerelerdir? Okuyucular son zamanlarda bu soruları merak etmektedir. Bizde sizin için Mardin’in gezilecek yerleri tarihi…
  • Kobra Etkisi (Cobra Effect) Nedir ?
    Kobra Etkisi: Bir sorunu çözmek için bulunan çözüm, sorunu çözmemekle beraber daha büyük problemlere yol açtığı durumlara verilen isimdir. Hayatımızın her evresinde sorunlarla karşılaşmışızdır. Kimi sorunların üstesinden gelmiş, kimi sorunları hala halledememişiz, kimileriyle ise de birlikte yaşamayı öğrenmişizdir. Ama bazen yanlış çözümler sorunu büyütebilir. Bir sorunu çözmek için bulunan çözüm, sorunu çözmemekle beraber daha büyük…
  • Yerli Aşı Ne Zaman Çıkacak?
    Hangi aşıyı olmalıyım ya da yerli aşı ne zaman çıkacak? Şu sıralar gündemimizdeki en önemli konulardan biri haliyle. Tüm dünyada da bu konu en önemli gündem iken konuya ortaya çıkan yeni sorulardan bakalım derim. Yerli aşı üretebilecek miyiz, ya da yerli aşımız var mı? Şu anda yerli aşı için iki üniversite ve bir ilaç firmasının…
  • Ilgaz Anadolu’nun Sadece Yüce Bir Dağı Mı?
    Tarihte birçok medeniyete ev sahipliği yapmış, Kurtuluş Savaşı’nın kazanılmasında pay sahibi ve günümüz kış turizminde büyük önemi olan ve sadece “Ilgaz Anadolu’nun sen yüce bir dağısın” dizileriyle bilinen Çankırı ilimizin güzide ilçesi Ilgaz ile ilgili bir yazı yazacağım. Bu büyük öneme sahip ilçe olan ILGAZ ANADOLUNUN SADECE YÜCE BİR DAĞI MI? Tarihçesi İlçeye ilk yerleşip…
  • Damatlı Köyü Eski Cami-i Şerifi
    Değerli okuyucularım, Damatlı Köyü Eski Cami-i Şerifi adlı yazımda sizlerle yıkılmaya yüz tutmuş harap halde bulunan Eski Camiye değineceğiz. Hayırla okuyunuz… Damatlı Köyü Eski Cami-i Şerifi, mevki olarak Manisa ilinin Salihli ilçesinin Damatlı köyünde bulunuyor. Damatlı köyü, Salihli şehir merkezine yaklaşık 20 km uzaklıkta Bozdağların eteğinde yer alan bir köydür. 250 Yıllık Yerleşke Araştırdığım ve…
  • Gerçekte Arabistanlı Lawrence Kimdir?
    Thomas Edward Lawrence Thomas Edward Lawrence Lawrence, Birinci Dünya Savaşı’nda Arap Ayaklanması ve Sina ve Filistin Cephesi gibi olaylarda Osmanlı hakimiyetine karşı üstlendiği rol ile ünlüdür. Bölgedeki Arap aşiretlerini silahlandırarak Osmanlı’ya karşı ayaklanmalarını sağlamıştır. Buradaki rolü nedeniyle “Arabistanlı Lawrence” olarak tanınmıştır.  O, Mustafa Kemal Atatürk’e silahıyla ateş ederek öldürmeye teşebbüs ettiğini belirtmiş fakat saldırısında başarılı olamayıp Atatürk’ün yanında bulunan…
  • Bosna Hersek’in Bilge Kralı Aliya İzzetbegoviç
    Halkına bağımsız bir devlet bırakan Bosna Hersek’in ilk cumhurbaşkanı Aliya İzzetbegoviç vefat edeli 17 yıl oldu. 8 Ağustos 1925 tarihinde İzzetbegoviç Bosna Hersek’in kuzeybatısında bulunan Bosanski Samac’ta dünyaya geldi. 1949 yılında İslamcılık suçlamasıyla hapse girerek 5 yıl hapis cezası çekti. 1970 senesinde İslam Deklarasyonu eserini yayımladı. 1983 tarihinde Oğlu babası İzzetbegoviç’in makalelerini “İslami Manifesto” adlı…
  • Tekellüf – Külfet
    Günümüz insanlarının en çok başvurduğu eylem diyebiliriz ” Tekellüf” için…Tekellüf diğer deyişle “Külfet” in asıl anlamı :Kendini beğendirmek için tâkâtinin;imkânlarının üstünde zahmet çekip masrafa girmek ve gösteriş yapmak demektir.İnsan yaşadığı imtihan dünyasında çevresinde bulunan kimi beşerlere daha açık bir ifadeyle ;göşterişi seven ve lükse konfora, maddiyata ,zenginliğe ziyadesiyle önem veren kişilere deyim yerinde ise yaranmak…
  • Şırnak’ın Gezilecek Yerleri: Kırmızı Medrese
    Kırmızı Medrese (Medresetül Hamra), Cizre Dağ Kapı mahallesinde, şehrin batısındaki sur kalıntılarının üzerine, Cizre Azizan Emiri Hanşeret lakabıyla un salmış Seret bin Bedreddin taratından 1508 yılında mescit ve külliye olarak yaptırılmıştır. Yapı hakkında kitabesi ve vakfiyesi bulunmaması sebebiyle değişik tarihlendirmeler yapılmıştır. Orhan Cezmi Tuncer yapıyı 14. yüzyılın ilk çeyreğine tarihlendirmektedir. Oldukça harap bir vaziyette olan…
  • Haluk Nurbaki Kimdir?
    Haluk Nurbaki (1924-1997), 2 Şubat 1924 tarihinde Nevşehir’de doğdu. Ortaöğrenimini Afyon’da tamamlayan Nurbaki ardından İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesine girmiştir. İstanbul’da kaldığı süre içinde Nuruosmaniye ve Beyazıt camilerindeki hadis derslerine devam etmiştir. İlk yazılarını 1950’li yıllarda yazmaya başlamış, Büyük Doğu Cemiyetinin kuruluşunda Necip Fazıl Kısakürek’in yardımcılığını üstlenmiştir. Türk Kanser Araştırma ve Savaş Kurumu tarafından hizmete açılan…

Similar Posts

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir